Маданиятни кимдан ўрганамиз?

Ер юзини макон тутган олти миллиарддан зиёд киши бугун масофалар қисқараётган, муносабатлар яқинлашаётган, ҳазоралар, маданиятлар муштараклашаётган, замон тили билан айтганда, ҳамма нарса «глобаллашаётган» бир даврда яшаб турибди. Ўзининг асрий анъаналарига, урф-одатларига, диний ва миллий қадриятларига содиқ қолган Шарқ халқлари ана шу неъматларни кўз қорачиғидай асрашга интилаётган бир пайтда Ғарб олами чуқур руҳий инқироз, маънавий қашшоқлик, жамиятларининг қаттиқ безовталиги ва изтироб қаршисида иккиланиб, саросимада, ташвишда турибди. Иқтисод ва сиёсатнинг глобаллашуви маданиятлар глобаллашувига сабаб бўлмоқда.

Read more...

Китоб ўқишни унутиб қўйдик…

Олмония пойтахти Берлиндаги Миллий боғда сайр қилиб юрувдим. Боғдаги жуда кўп ўриндиқларда фарзанди ёки набирасини ўйнатгани чиққан немислар қатор ўтиришарди. Мени таажжубга солган нарса: ҳамманинг қўлида китоб.

Read more...

Маданиятни кимдан ўрганайлик?

Ер юзини макон тутган олти миллиарддан зиёд киши бугун масофалар қисқараётган, муносабатлар яқинлашаётган, ҳазоралар, маданиятлар муштараклашаётган, замон тили билан айтганда, ҳамма нарса «глобаллашаётган» бир даврда яшаб турибди. Ўзининг асрий анъаналарига, урф-одатларига, диний ва миллий қадриятларига содиқ қолган Шарқ халқлари ана шу неъматларни кўз қорачиғидай асрашга интилаётган бир пайтда Ғарб олами чуқур руҳий инқироз, маънавий қашшоқлик, жамиятларининг қаттиқ безовталиги ва изтироб қаршисида иккиланиб, саросимада, ташвишда турибди. Иқтисод ва сиёсатнинг глобаллашуви маданиятлар глобаллашувига сабаб бўлмоқда.

Read more...

Яна Валентин куни ҳақида

Абу Саъйид ал-Худрий розияллоҳу анҳу ривоят этган ҳадисда шундай дейилади: "Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг бундай деганларини эшитдим: "Сизлар аввал ўтган қавмларнинг йўлларига қаричма-қарич, газма-газ эргашиб кетурсизлар". Савол берилди: "Ё Расулаллоҳ, яҳуд ва насороларни айтяпсизми?" Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: "Бўлмаса кимни?" (Бухорий ва Муслим ривояти)

Read more...

Турқи совуқ маданият

Оммавий маданият ҳақида жуда кўп гапирилди ва бу жараён ҳамон давом этмоқда. Оммавий маданиятнинг қандай кўринишларга эга эканлигини, уни ҳаракатлантирувчи куч нималардан ташкил топгани ва у қандай механизм асосида ҳаракатланишини ҳамма ҳам билавермаса керак.

Read more...

Қўшиқ айтаётган одам

Эрками-аёлми, кексами-ёшми ҳамма улар билан ҳар куни учрашади. Албатта, хонишларини телеэкранда кўрасиз ёки радио эфиридан эшитасиз. Қўшиқ эшитаётган одамнинг маънавий қаёфасини тасаввур қилиш озгина фаросати бор одамга унчалик қийин эмас. Ликиллама мусиқанинг енгил-елпи сўзларига ликилламасдан қулоқ солишнинг ўзи кифоя.

Read more...

Оврупадан нималарни олиш мумкин?

Масаланинг бу тарзда кўйилиши балки Сизни ажаблантиргандир. Балки хаёлингизга хориждан сотиб олиниши лозим бўлган ажабтовур буюмлар келгандир. Гапни айлантирмай, максадимни айтиб қўя колай: мен маданий ва маънавий бойликларимиз ҳакидаги шахсий мулоҳазаларимни баён килмокчиман. Ҳа, бу шунчаки шахсий мулоҳазалар, бирон-бир йўлланма ёки кўлланма ҳуқуқини даъво килмайди.

Read more...

Ўзбек аёли

Ўзбек аёли маънавияти ҳақида мақола ёзиш осонмаслигини билсамда, унинг бунчалар қийин бўлишини хаёлимга ҳам келтирмагандим. Ўзимча: «Аёл, айниқса, унинг маънавий олами ҳақида гапирмаган мутафаккир, куйламаган шоир йўқ.
Ўшаларнинг айтганларини ўз кузатишларим билан қўшиб бирор нарса чиқарарман», деб ўйлагандим. Аёл маънавияти ҳақида ёзиш нақадар қийинлиги қоғоз билан юзма-юз қолганда яққол билинди. Чунки энг зўр ва таъсирли гаплар айтиб қўйилган. Ўтмишдаги фақат ўз ўтбошиси (оиласи) эмас, балки бутун бошли салтанатлар тақдирини ўзгартириб юборган буюк аёллар ҳақида ҳам қайта-қайта ёзилган. Кейин бугун яшаётган одамларга ҳадеб кечадан гапиравериш ўринли эмасга ўхшайди. Ўтмишимиз қанчалар шарафли бўлмасин, унга маҳлиё бўлиш, ундан фахрланиш билангина чекланиш одамни олға юришдан чалғитадигандай туюлади. Тирик одамнинг бугуни, жуда бўлмаса, кечаги куни даражасида бўлиши керак. Бугуни кечасидан ёруғроқ бўлмаган қавмнинг эртаси бугунидан нурлироқ бўлишига ҳам ишониш қийин.

Read more...

Жаҳон ҳижобининг универсал бичими – мутахассис фикри

Рамзлар тили ҳаётимизда улкан, баъзан эса ҳал қилувчи ўрин тутади. Зеро, бу маънавий ҳаётимизга тааллуқли масаладир. Ҳар қандай иймон-эътиқодли кишининг дийний ҳаёти (айниқса атрофдагиларнинг назарида) батамом рамзлардан иборат бўлади. Бу табиий ҳол – иймоннинг асоси, яъни инсон билан Аллоҳ ўртасидаги ўзаро муносабат – инсоннинг фақат ўзигагина маълумлигича қолади. Шунинг учун ҳам, биз инсоннинг қайси динга мансублигини унинг кўксидаги хочга, қўлидаги тасбеҳга ёки кенг соябонли шляпа остидаги пейсларига қараб аниқлаймиз.

Read more...
Subscribe to this RSS feed