Ливан инқирози Эрон учун тузоқми?
АҚШ билан Россия Сурияда Туркияни бурчакка қамаб қўйишди. Яқин Шарқдаги вазият ва воқеаларнинг келажакдаги ривожланиши ҳақида Исроил армиясининг истефодаги зобити Рами Сурис саволларга жавоб бермокда.
Хозирги кундаги Суриядаги ахволни кандай бахолайсиз? Асосий иштирокчилар бўлган Россия, Туркия, АҚШ, Эрон ва Исроилнинг ўрни кандай?
Суриядаги умумий вазиятни мамлакатни бўлиб олиш жараёнинг бир босқичи деб таърифласа бўлади. Бунда "тизимдан ташкари" бўлган иштирокчиларни сиқиб чиқариб уринларига асосий кучларга қарам бўлган иттифоқчиларга бўшаб қолган ҳудудларни тақсимлаб бериш кўзда тутилган. Айни пайтда жанг майдонларидаги улкан ҳарбий кучлари борлиги ҳамда қўлга киритган сезиларли худуд ва моддиётларни ҳисобига Россия ва АҚШ катта устунликка эга. Бу икки давлатнинг хатти харакатлари натижасида Туркиянинг Суриядаги вокеаларга таъсир кучи анча затфлашган. Эроннинг имкониятларини аниқлаш бироз мушкулдир. Балки жанговар харакатлар поёнига етгач Эроннинг ўзи ёки уруш ғолиблари Сурия харитасидаги Эроннинг ўрни қай даражада эканлигини белгилаб беришар. Исроил масаласига келадиган бўлсак, у бошиданоқ АҚШ сиёсатини қўллаб қувватлаган. Шунинг учун хам уни асосий иштирокчи деб қабул қилмасак хам бўлади.
Саудия Арабистони, Исроил хамда АҚШ бир томонда ва Эрон, Туркия хамда Россия иккинчиси томонда қарама қаршилиги ҳақида нима дея оласиз?
Туркия, Россия ва Эрон иттифоқи узоққа бормаслиги айтилмоқда. Чунки уларнинг хар бирини Суриянинг урушдан кейинги холати ҳақида ўз қарашлари бор ва хар бири албатта "вақтинчалик иттифоқдошининг" зарарига бўлса хам ўз манфаатини кўзлаб харакатланади. Эронга қарши харакат эса хар томонлама кенг кўламли микёсда амалга оширилади.
Яқин Шарқ минтақасида тинчлик ўрнатиладими?
Афсуски, айни дамда Якин Шарқдаги вазият чигаллашиб кетган. Минтақадаги ижтимоий, иқтисодий, диний мафкуравий холат анча мураккабдир. Вақтинчалик келишувларга эришса бўлади, аммо узоқ давомли тинчлик ўрнатилиши даргумондир.